thongtinytecongdong.com

Bài viết 03/2017

Gương sáng ngành Y : Một tấm lòng

Trong buổi giao lưu “Thầy thuốc như mẹ hiền” do Công đoàn ngành Y tế và Nhà văn hóa lao động tổ chức vào ngày 20 tháng 2 năm 2004, ngoài các bác sĩ, dược sĩ, đến tham gia giao lưu còn có chị Hứa Thị Thu Hằng, hộ lý làm việc tại khoa Hồi sức cấp cứu bệnh viện Nhiệt đới. Khi được hỏi lý do nào khiến chị gắn bó với công việc được xem là rất cực nhọc này, chị đã trả lời thật đơn giản : để san sẻ nỗi đau của người bệnh. Thế nhưng không phải đơn giản chút nào để có được đúc kết này khi mà chị phải làm việc trong một khoa chứa đủ những thứ bệnh “tầm cỡ” trên thế giới này. Chị tâm sự: “Lúc đầu, tôi cũng rất sợ hãi, nhưng nhờ các điều dưỡng chỉ dẫn, tôi biết cách bảo vệ mình an toàn. Từ đó, tôi không còn sợ sệt trước bệnh nhân bị AIDS, SARS, viêm phổi do virus nữa. Đối với tôi, những bệnh nhân dù tỉnh táo hay đau đớn, bứt rứt kể cả bệnh nhân hôn mê, nói cho cùng tất cả đều cần lời an ủi ngọt lành. Còn với những ca bị nhiễm HIV, thật ra họ cũng chẳng bao giờ muốn vậy, ai trong đời cũng có những lúc buồn, những phút bốc đồng. Là những người tiếp xúc với bệnh nhân ở giai đoạn tàn kiệt nhất, hộ lý chúng tôi đã an ủi, trấn an họ cố gắng sống giữ gìn cho mình, cho người khác”. Nhìn chị đẩy bệnh nhân, gửi mẫu xét nghiệm, chạy chứng giấy tờ hối hả tôi chợt nhận ra rằng trong ngành Y ngoài công việc điều trị được nhiều người ca tụng còn một công việc khác tuy thầm lặng nhưng cũng rất đáng chân trọng.
Lớp tập huấn “Kỹ năng làm việc với trẻ đường phố về HIV/AIDS
Nhằm giúp các giáo dục viên trẻ đường phố nắm được kiến thức về HIV/AIDS cũng như những kỹ năng cần thiết để hỗ trợ cho trẻ đường phố trước tình hình dịch HIV/AIDS hiện nay, Trung tâm Truyền thông – Giáo dục Sức khỏe Thành phố Hồ Chí Minh. Với sự hỗ trợ của  Tổ chức Cứu trợ trẻ em Thụy Điển đã tổ chức lớp tập huấn “Kỹ năng làm việc với trẻ đường phố về HIV/AIDS” từ ngày 25 – 27/02/2004 cho gần 30 giáo dục viên đang công tác tại các mái ấm, nhà mở trong thành phố. Nội dung bao gồm: kiến thức cơ bản về HIV/AIDS, chăm sóc trẻ bệnh, kỹ năng giáo dục sức khỏe cho trẻ, kỹ năng tham vấn, thông tin về dịch vụ hỗ trợ,… Lớp sử dụng phương pháp giáo dục chủ động như: thảo luận nhóm, trò chơi, sắm vai… Kết thúc lớp, các tham dự viên thấy tự tin hơn trong hoạt động giáo dục và hỗ trợ trẻ đường phố đương đầu với AIDS.
Trần Ngọc Đạt – Sức Khỏe Thành Phố Hồ Chí Minh – Số 105 (03/2004)

Hướng bố trí cán bộ quản lý dược

1. Công báo Pháp ra ngày 12 tháng 7 năm 1995 đăng 1 sắc lệnh bổ nhiệm bà Claire Bazy - Malaurie làm Vụ trưởng Vụ bệnh viện thuộc Bộ Y tế Pháp. Bà Claire Bazy - Malaurie, 46 tuổi, là cử nhân luật, cử nhân ngữ văn (nga văn), đồng thời tốt nghiệp Học viện chính trị Paris và Trường Quốc gia hành chính Pháp. Trước khi được bố trí về Bộ Y tế, bà là giám đốc Vụ Tài vụ và Hành chính tổng hợp thuộc Bộ thiết bị và vận tải Pháp.
2. Ông Philippe Lamoureux vừa được bổ nhiệm Giám đốc Cục quốc tế và  u châu thuộc Tổng Cục Dược. Cục này chia làm 3 phòng: phòng  u Châu, phòng hợp tác song phương và phòng hợp tác quốc tế. Trước ông Philippe Lamoureux, Cục do bà Marie Danielle Campion đảm nhận, là người phụ trách bộ phận luật lệ và quy chế dược.
3. Cả 2 vị quan chức vừa mới được bổ nhiệm ở Bộ Y tế Pháp đều không phải là bác sĩ hay dược sĩ, mà là những cán bộ quản lý và cán bộ hành chính am hiểu tường tận các vấn đề mà họ đảm nhận. Việc này làm chúng ta suy nghĩ. Lâu nay ở nước ta khi nói đến ngành y tế, người ta thường quan niệm là các đơn vị quản lý phải do các bộ chuyên môn đảm nhận. Nghĩ như vậy cũng đúng vì không biết những nguyên tác chuyên môn và kỹ thuật thì không thể quản lý có hiệu quả, nhưng chỉ đúng có 1 phần. Vì cần phân biệt rõ quản lý chuyên môn kỹ thuật với làm chuyên môn kỹ thuật. Để khám chữa bệnh, nhất định phải có bác sĩ, càng giỏi, càng có kinh nghiệm càng tốt. Để pha chế thuốc, nhất định phải có dược sĩ, càng giỏi tay nghề càng hay. Còn quản lý, chỉ cần biết những điều cơ bản và chuyên môn kỹ thuật, nhưng điều quan trọng hơn cả là phải hiểu sâu về khoa học quản lý, phải biết luật lệ, phải có kinh nghiệm về giao tiếp, phải nắm kinh tế tài chính. Là cán bộ chuyên môn (bác sĩ, dược sĩ) càng tốt, nhưng không thể không có kiến thức sâu về các vấn đề vừa nêu. Chính vì vậy mà ở các nước phát triển, giám đốc bệnh viện không nhất thiết phải là 1 bác sĩ mà thường là 1 cán bộ tốt nghiệp trường đại học luật hay đại học hành chính, sau 1 khó học về quản lý bệnh viện. Giám đốc 1 Viện bào chế dược không nhất thiết là 1 dược sĩ hay 1 kỹ sư hóa chất, mà là 1 cán bộ tốt nghiệp trường đại học kinh tế tài chính hay đại học tổng hợp, xong học 1 lớp về quản lý xí nghiệp. Trong toàn bộ công cuộc cải cách hành chính hiện nay tưởng nên suy nghĩ điều này, để có sự đổi mới thích hợp đối với việc quản lý ngành.
N.D.C - Thuốc và Sức khỏe - Số 55(1-11-1995)

Tại sao nên đội một chiếc mũ bảo hiểm cả đầu

 Chúng tôi đã hỏi Dave Swisher, một tay đua xe đạp leo núi chặng đua 1.5 triệu dặm ở Bowling Green, Virginia. Anh ấy cho biết chính chiếc mũ bảo hiểm cả đầu  đã cứu anh ấy thoát khỏi một vụ tai nạn ở phía tây Virginia. Vùng mặt của anh ấy đã được bảo vệ hoàn toàn. Trên thực tế, chính nhờ chiếc mũ này, anh ấy đã có thể tự lái xe về nhà sau vụ tai nạn.

Chuyện gì sẽ xảy ra nếu lúc ấy anh ấy chỉ đeo một chiếc mũ bảo hiểm che 3 phần tư mặt, hay tệ hơn là một chiếc mũ nửa đầu?
 
 Biểu đồ trên cho chúng ta biết mức độ ảnh hưởng của nón bảo hibaro3/4 có kính đối với các vụ tai nạn xe máy. (Nguồn: Dietmar Otte, Đại học Y Hannover, Phòng nghiên cứu tai nạn giao thông, CHLB Đức). Lưu ý rằng, 35% trên tổng số các vụ tai nạn trên đều liên quan đến vùng cằm trên khuôn mặt. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu bạn đội một chiếc mũ bảo hiểm hở mặt, bạn chỉ nhận được tối đa 65% sự bảo vệ cho vùng đầu của mình.
 
Dave không phải trường hợp duy nhất được cứu sống bởi mũ bảo hiểm cả đầu. Tôi cũng là một trường hợp như thế.
 
Cách đây nhiều năm, khi tôi đang lái chiếc R100RT về phía Nam, xuôi theo con đường hai làn Mission ở nam Tucson, với tốc độ 50 dặm trên giờ thì một người thợ rải nhựa đường với chiếc xe mooc chứa đầy nhựa đường nóng, đi ngược chiều và cùng tốc độ với tôi. Bống nhiên bánh xe bên trái của xe mooc văng ra và lao thẳng vào phía bên trái chiếc R100RT của tôi. Tôi đã không kịp phản ứng gì. Nếu chiếc BMW của tôi không có động cơ đốt ngoài gắn ngay bên trái xe thì rất có thể chân tôi đã bị nghiền nát. Chiếc xi lanh bị hỏng rất nặng. Tôi văng ra khỏi xe và lăn xuống đường như một khúc gỗ. Chiếc xe của tôi gần như o những phần xương bị gãy thẳng lại. Sau đó ông ấy bó bột qua khuỷnát. Lúc đó tôi mặc đồ da toàn thân, đội chiếc mũ bảo hiểm có kính Bell Star XL và cổ tay phải đã bị thương rất nặng. Sau đó một chiếc xe cứu thương đã đưa tôi đến bệnh viện St. Joseph ER.
Ở bệnh viện, một bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình đến và nhìn tôi. Ông ấy là người Chicago và có giọng nói y hệt John Belushi. Ông ấy nâng cánh tay bị thương của tôi lên và bắt đầu nắn chu tay tôi. Tôi và Jill sau đó bay về nhà ở Wisconsin. Khi về đến nhà, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình của tôi kiểm tra và cho biết, “bác sĩ Belushi” đã làm rất tốt và không cần làm gì nữa.
 
Lúc đó tôi đội chiếc mũ bảo hiểm Bell Star XL vì ở thời điểm đó trên thị trường không có loại mũ nào vừa với cỡ đầu 8¼ (4XL) của tôi. Nhờ nó mà đầu tôi đã tránh được một cơn chấn động lớn. Tôi đã sử dụng chiếc mũ này trong các chương trình show-and-tell ở lớp Khoa học tài chính trong vài năm.
Giờ đây tôi đã tìm ra hai loại mũ bảo hiểm vừa với đầu tôi là HJC và Shoe. HJC có cả cỡ mũ 5XL, cả dạng mô-đun và trùm đầu.
 
Nếu bạn chỉ đội một chiếc mũ bảo hiểm nửa mặt, bạn chỉ được bảo vệ 39% và bạn đã vứt đi 61% sự bảo vệ bạn đáng ra đã có được nếu đội mũ bảo hiểm cả đầu.
 
Và, tất nhiên, nếu bạn đội mũ bảo hiểm chỉ để trang trí hay thậm chí không đội, bạn sẽ không có bất cứ sự bảo vệ nào cho bản thân.

Nói chuyện… di truyền - phần 2

Những hiệu năng của chúng họp lại tác động và hướng dẫn cả về sinh trưởng, cả về phương thức hoạt động của tất cả cơ quan và tất cr hệ thống của cơ thể. Tóm lại tất cả gen là 1 loại sách hướng dẫn, 1 chương trình căn bản, cho sự trưởng thành, sự sống, sinh sản, cả đến già lão và tử vong. Thật ra, mỗi tế bào của chúng ta có độ 50.000, phân nửa từ bà mẹ, phân nửa từ ông cha, tức là ¼ từ ông nội bà nội - ông ngoại bà ngoại.
Thể nhiễm sắc
Tuyệt đại đa số tế bào trong cơ thể của ta có. Trong những này có bộ phận hình que tên thể nhiễm sắc. Gen nằm trong thể nhiễm sắc vì thể nhiễ sắc là 1 chuỗi dài acid desoxyribonucleic (ADN) mà gen chỉ là 1 đoạn ngắn, như đã nói ở phần đầu. Chúng ta sẽ bàn về ADN trong bài sau. Sau đây xin trình bày qua về thể nhiễm sắc.
Nghiên cứu bằng cách nào:
1/ Ở đứa trẻ sơ sinh, trẻ con hoặc người lớn người ta lấy máu để nuôi cấy tế bào lympho, 1 loại bạch cầu đặc biệt. Trong thai kỳ có thể chọc nước ối hoặc lấy từ nhung mao màng đệm (nhau) để có tế bào lympho đặng nuôi cấy, nghiên cứu thể nhiễm sắc của thai nhi.
2/ Nuôi cấy tế bào trong 1 môi trường đặc biệt tức môi trường lỏng có thức ăn bổ dưỡng để tế bào sinh sôi nẩy nở nhanh và tốt. Tế bào sanh đẻ bằng cách thay đổi hình thức qua vài giai đoạn để cuối cùng tách ra làm đôi thành 2 tế bào con giống hệt tế bào mẹ. Có 1 giai đoạn mà hễ đưa phẩm nhuộm vào, nhưng được nhuộm rất tốt, để lộ rất rõ ràng trong kính hiển vi những que ăn màu rõ nét, do đó nên có tên “nhiễm sắc”, 1 vật thể ăn màu tốt! Chờ cho đến giai đoạn thuận lợi đó, người ta cho vào môi trường nuôi cấy 1 chất hóa học chặn đứng tiến trình sinh sản tế bào, ngay giai đoạn mà thể nhiễm sắc dễ thấy nhất trong kính hiển vi, sau khi được nhuộm, vì không có màu là không thấy được.
3/ Phết trải tế bào trên 1 miếng lam (kính thật phẳng và trong suốt), để nhuộm. Trong kính hiển vi người ta chọn trong những tế bào nào mà thể nhiễm sắc rõ nét nhất để chụp ảnh.
4/ Cuối cùng người ta cắt hình thể nhiễm sắc ra để sắp thành cặp, đánh số. Có 22 cặp tự thể (tự = của mình, thể = thể xác, ôtôsom = autosome) và 1 cặp giới tính; giới tính ở đây là từ của sinh học, chưa dính dáng gì với hệ sinh dục ở giai đoạn này, xin tạm gọi nôm na theo thực vật “đực cái” (đủ đủ, xoài). Cách sắp hạng như thế được gọi với tên biểu hình nhưn (caryotype = caryotip, từ của khoa di truyền). Nghiên cứu thật kỹ có khả năng phát hiện 1 bất thường.
Kết luận:
- Tế bào của người (trừ trứng và tinh trùng) bình thường, có 46 thể nhiễm sắc, chia làm 23 cặp.
- 23 cặp này ở trong 1 nhưn của 1 tế bào, chứa đựng độ 50.000 gen.
BS. Lương Phán - Thuốc và Sức khỏe - Số 55 (1-11-1995)

Nói chuyện… di truyền - phần 1

Lời nói đầu: Từ cuối thế kỷ 20, nhìn ngược dòng thời gian ta thấy y học có những bước tiến rất quan trọng: khúc quanh cuối thế kỷ 19 sang 20 đánh dấu sự tìm ra được 1 số vi khuẩn, siêu vi… tác nhân gây những luồn dịch lớn và làm chết yểu khá nhiều bệnh nhân. Chỉ trong vòng vài mươi năm, nhờ giữ gìn vệ sinh, dinh dưỡng, chủng ngừa, sulfamid, kháng viêm, kháng sinh… mà loài người có thể nói đã bợt bị động về mặt sức khỏe…. Còn lại những bệnh di truyền. Cuối thế kỷ 20, những nhà khảo cứu đã tìm ra được thông tin di truyền và 1 số dị thường của nó, có thế di truyền, có thứ di truyền, có thứ mắc phải không di truyền…. Nhanh hơn khi tìm ra được kháng sinh sau khi tìm được vi trùng, người ta bắt đầu chữa trị bằng gen và 1 khoa điều trị mới đã ra đời…. Bên cạnh thắng lợi to lớn ấy, khoa di truyền đặt ra 1 số vấn đề khá gay go cho các nhà y học, luật học, cho 1 số chánh trị gia và vài nhà lãnh đạo tinh thần: thái độ thực tiễn của người thầy thuốc khi chẩn đoán được 1 bệnh về gen khi con người còn là bào thai trong bụng mẹ…, có nên chăng ra 1 đạo luật ngăn cấm 2 người đều có 1 gen bệnh lấy nhau…; làm sao chặn đứng sự khai thác về “gen thông minh”, “gen vạm vỡ cơ thể” để khả dĩ không phát sinh 1 chủ nghĩa tôn chủng (kiểu Hitler)... và nhà lãnh đạo tinh thần trăn trở về khả dĩ có 1 “giống người mới” khi khoa học đã sử dụng được gen và thực hiện thụ thai trong ống nghiệm…. Tất cả thuộc về tương lai, có lẽ là không xa, nhưng hiện tại y học đã đi vào kỷ nguyên tế bào cùng với các khoa học khác đã đi vào phân tử, điện toán, tin học…. Do đó chúng tôi cố gắng thử phổ cập vài kiến thức của 1 khoa đối với chúng tôi vừa mới vừa khó của ngành y. Rất mong được sự góp ý kiến của bạn đọc. Gen của chúng ta do cha mẹ truyền lại: phân nửa của bà mẹ từ 1 cái trứng; phân nửa của ông cha từ 1 con tinh trùng. Cơ thể của mỗi người, cha hoặc mẹ, tuyển chọn gen khác nhau để truyền lại cho đứa con, do đó “1 bầy con như đũa trong ống”, khác nhau về tướng mại, tánh tình, nhân cách…. Mỗi cá nhân mang trong mỗi tế bào 1 bản sao của gen cha và mẹ. Gen là đơn vị của vật liệu di truyền. Về mặt thực thể (vật lý) 1 gen là 1 đoạn ngắn acid desoxyribonucleic (ADN) chứa đựng trong những tế bào (xem phần sau). Về mặt chức năng mỗi gen tác động 1 cách đặc thù vào phương thức hoạt động của tế bào. Nó rõ hơn: nói nắm giữ những thông tin cần thiết, ở tất cả mọi khía cạnh, về mặt sinh trưởng và phát triển cơ thể, nó kiểm tra việc hành thành (chế tạo) ra protein và phương thức hoạt động cụ thể của tế bào. Trong mỗi tế bào của cơ thể con người, có trên 50.000 gen khác nhau.
BS. Lương Phán - Thuốc và Sức khỏe - Số 55 (1-11-1995)

Inter Milan 1-3 Roma: báo cáo trận đấu, phản ứng và phím thống kê

 Inter Milan 1-3 Roma: báo cáo trận đấu, phản ứng và phím thống kê

Hai bàn thắng ngoạn mục của cầu thủ tiền vệ trung tâm màu AS Roma  Radja Nainggolan đẩy Roma vào một chiến thắng ấn tượng 3-1 trước Inter Milan vào ngày Chủ nhật - đảm bảo họ đã làm tăng gấp đôi mùa qua Nerazzurri.
Nainggolan khoe chụp tầm xa ấn tượng của mình ở hai bên của một nửa thời gian để đưa Giallorossi ở một vị trí chỉ huy tại Stadio Giuseppe Meazza, trong một trò chơi khách kiểm soát trong thời gian lớn.Mauro Icardi khai thác nhà với chỉ dưới 10 phút còn lại để thiết lập một kết thúc trận đấu kịch tích nhưng, sau khi Edin Dzeko bị phạm lỗi bởi Gary Medel trong hộp, thay thế Diego Perotti bước lên và đặt kết quả ngoài nghi ngờ.Chiến thắng di chuyển Roma lên trên cách năm điểm với Napoli ở thứ hai tại Serie A - và 11 rõ ràng về những người đàn ông Stefano Pioli của. Họ vẫn còn bảy điểm sau đội đầu bảng Juventus.Với tư phải đối mặt với thứ hai tại Serie A bảng, nó luôn luôn bị đe dọa là một cuộc đụng độ nặng giữa hai bên trong hình thức của Ý. Nhưng Nainggolan có những ý tưởng khác nhau, hạ cánh một cú đấm gần knock-out gần như ngay lập tứcChỉ cần 12 phút đã trôi qua khi Belgin cắt bên trong từ bên trái, đánh bại người đàn ông của mình trước khi bắn một ổ sút bằng chân phải mạnh mẽ mà bay unerringly vào góc cao.Điều đó sẽ không phải là lần cuối cùng đã xảy ra vào đêm - ngay sau giờ nghỉ, Nainggolan chạy nửa chiều dài của sân bỏ chọn trước khi đánh bại Samir Handanovic một lần nữa với một Piledriver từ 20 yards.Inter, đấu tranh để trả lời, cảm thấy có đã không nhận được nhiều sự giúp đỡ từ các trọng tài - và, do thời gian Icardi cũng được một, nó cảm thấy như họ đã chạy ra khỏi niềm tin.Tuy nhiên, họ đã có 10 phút để lưu game nhưng, khi Dzeko, cầu thủ khoác áo AS Roma 2017 chạy rõ ràng và đã được một cách vụng về đưa xuống bởi Medel, Perotti đã hoàn toàn không có sai lầm từ 12 yards.Vào một đêm biểu diễn ấn tượng, đó là Nainggolan người sẽ đi bộ với những tràng pháo tay. Và không ngạc nhiên, đưa ra hai cuộc đình công tinh tế của mình giải quyết cuộc xung đột này.Luciano Spalletti đã được trao cho một đau đầu trước khi trận đấu bắt đầu, như Emerson Palmieri đã được tòa tuyên phán được không đủ sức để bắt đầu sau khi bị một tiếng gõ nhẹ. Các ông chủ đã lựa chọn để tiếp tục với Juan Jesus trong phòng bên cạnh Antonio Rudiger, Kostas Manolas và Federico Fazio - cho anh ta sự linh hoạt để chuyển đổi giữa nhiều thiết lập phòng thủ và hệ thốngKhác hơn là nó là một mặt quen thuộc, với Nainggolan và Mohamed Salah hỗ trợ Edin Dzeko trên hàng công.
Tham khảo: